10 năm bão táp của Hoàng Anh Gia Lai: Bỏ bất động sản, tìm về nông nghiệp, từ đỉnh cao huy hoàng tới mấp mé vực thẳm

Đăng lúc 21:25 - 03/12/2020

10 năm nhìn lại, người ta nhìn thấy một doanh nghiệp đi lên từ kinh doanh bất động sản, quyết định buông bỏ bất động sản để chuyển hướng sang nông nghiệp, kết quả là khó chồng khó, làm đâu thua đó. Một doanh nhân từng giàu nhất nhì sàn chứng khoán Việt hiện đã tụt hạng xuống top 50, thậm chí đã rất gần với... top 6

Vậy là 1 thập niên nữa của thế kỷ 21 đã trôi qua. 10 năm thăng trầm chìm nổi, các thuyền trưởng doanh nhân đã lèo lái con thuyền của mình ra sao trên thương trường đầy sóng gió - ai vững tay chèo, ai từng lạc lối?

Ôn cố tri tân, hãy cùng chúng tôi lần giở lại từng trang hồi ký về các doanh nghiệp đáng chú ý nhất trong thập niên vừa qua với series " THẬP KỶ THƯƠNG TRƯỜNG " – Những câu chuyện kinh doanh nổi bật nhất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Chúng tôi hi vọng series này sẽ là một món quà cuối năm ý nghĩa dành tặng đông đảo quý độc giả yêu mến CafeBiz, như slogan của chúng tôi: "Kinh doanh tốt hơn, Cuộc sống đẹp hơn" - "BETTER BUSINESS – BETTER LIFE".


Tháng 12/2008, Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) chính thức niêm yết trên sàn TP HCM (HOSE) với mã chứng khoán HAG. Với việc nắm giữ 55% cổ phần (109 triệu cp HAG) trị giá 6.160 tỷ đồng, gần như ngay lập tức Chủ tịch HAGL Đoàn Nguyên Đức trở thành người giàu nhất thị trường chứng khoán năm đó.

Năm 2009, ông Đức chia sẻ với báo chí khát vọng ghi tên mình vào danh sách tỷ phú thế giới. "Tất nhiên, ước mơ chỉ là ước mơ, tôi tin rằng, tất cả những doanh nhân tâm huyết làm giàu đều mong muốn và phấn đấu vì điều này. Đây không còn là danh dự cá nhân mà còn là niềm tự hào dân tộc".

Nhưng đáng tiếc, đây cũng là thời điểm thịnh vượng nhất của HAGL, và 2008 cũng là năm duy nhất cái tên Đoàn Nguyên Đức tại vị ở ngôi cao nhất trong bảng xếp hạng người giàu trên sàn chứng khoán Việt.

Thập kỷ vừa qua có thể nói là giai đoạn nhiều áp lực với "ông bầu phố núi" Đoàn Nguyên Đức và khó khăn nhất trong lịch sử phát triển của HAGL. 10 năm chứng kiến chuỗi ngày tháng từ đỉnh hoàng kim đến mấp mé bờ vực phá sản, được cứu trong gang tấc nhưng tương lai vẫn là dấu hỏi. 10 năm đưa đẩy một doanh nhân từ ngôi vị giàu nhất nhì sàn chứng khoán Việt rời xa khỏi top 40, thậm chí sắp tới có thể là top 50.

Cùng nhìn lại những con sóng dữ trong thập kỷ vừa qua của HAGL để chiêm nghiệm, và kỳ vọng doanh nghiệp này có thể vượt sóng bình yên trở về.

BỎ BẤT ĐỘNG SẢN, TÌM VỀ NÔNG NGHIỆP 

Trong giai đoạn từ năm 2012 trở về trước, phần lớn doanh thu cũng như lợi nhuận của Hoàng Anh Gia Lai đến từ lĩnh vực bất động sản. Hai nguồn thu tương đối lớn khác trong giai đoạn 2007 - 2012, mà hiện vẫn đóng góp đáng kể vào doanh thu, là kinh doanh hàng hóa và xây dựng.

Những khó khăn của thị trường bất động sản trong nước giai đoạn 2012-2015 thúc đẩy bầu Đức tìm kiếm cơ hội trong ngành nông nghiệp ở nước ngoài. Thời gian đầu, ông đặt cược vào cây công nghiệp như mía đường, cao su, cọ dầu... với niềm tin giá cao nên không thể chết được.

Từ năm 2013, mảng bất động sản từ vị thế là nguồn thu chủ lực đã trở thành thiểu số với vỏn vẹn 248 tỷ đồng, so với con số hơn 2.800 tỷ đồng của năm 2012. Cũng từ năm này, các sản phẩm chủ lực của HAGL đã liên tục thay đổi qua mỗi năm.

MÍA ĐƯỜNG

Năm 2012, HAGL gây chú ý dư luận khi quyết định đầu tư 100 triệu USD khởi công xây dựng Cụm công nghiệp Mía đường Attapeu. Cụm khu công nghiệp khép kín này đặt ngay nông trường mía 10.000 hecta, bao gồm một nhà máy tinh luyện đường công suất 120 ngàn tấn/năm, một nhà máy nhiệt điện 30 megawatt và một nhà máy sản xuất ethanol.

Ông Đức rất tự tin với dự án mía đường này, bởi đã tìm hiểu kỹ lưỡng và đầu tư rất mạnh vào công nghệ, máy móc thiết bị và giống cây năng suất cao. Theo đó, HAGL có thể hoàn toàn chủ động nguồn nguyên liệu với giống mía cho năng suất 130 tấn/hecta, hệ thống tưới nước tự động từ Israel, diện tích canh tác lớn và liền vùng, có thể áp dụng máy móc thiết bị trong công tác trồng, chăm sóc và thu hoạch mía. Bên cạnh đó, việc tận dụng bã mía sẽ làm nguyên liệu cho nhà máy nhiệt điện, rồi lấy tro quay trở lại làm phân bón mía. Tất cả những lợi thế này khiến giá thành sản xuất mỗi tấn mía đường của Bầu Đức có thể giảm mức tối đa.

10 năm bão táp của Hoàng Anh Gia Lai: Bỏ bất động sản, tìm về nông nghiệp, từ đỉnh cao huy hoàng tới mấp mé vực thẳm - Ảnh 1.

Ông Đức tại nông trường mía đường Attapeu.

 

Năm 2012, ông Đức từng tuyên bố sẽ đưa 100.000 tấn đường về Việt Nam, thậm chí còn khuyên các doanh nghiệp đường trong nước "nên đóng cửa nếu thua lỗ vì công nghệ đã quá lạc hậu".

Thời gian đầu bước vào kinh doanh ngành nông nghiệp, bầu Đức vẫn tiếp tục thực hiện nhiều dự án, khai khoáng cũng như thủy điện. Khi đó, ngành nông nghiệp được dự đoán là cách để bầu Đức thực hiện lấy ngắn nuôi dài: Dùng lợi nhuận của mía đường, dầu cọ... để tạo vốn cho địa ốc, bất động sản, thậm chí chỉ là để nuôi rừng cây cao su của ông chủ HAGL.

Từ năm 2013, lần đầu tiên HAGL có nguồn thu từ mía đường. Mảng kinh doanh này trở thành nguồn thu chủ đạo của 2 năm 2013-2014 cho tập đoàn.

Tuy nhiên, trong 2 năm 2015-2016, mía đường dù vẫn đóng góp đáng kể vào nguồn thu của HAGL nhưng vai trò "đầu tàu" doanh thu đã chuyển sang chăn nuôi bò. Việc xuất hiện thêm sản phẩm bò, đạt 2.500 tỷ doanh thu trong năm 2015 và 3.500 tỷ trong năm 2016 đã giúp doanh thu của HAGL tăng lên đáng kể.

Tuy vậy, đây cũng là khoảng thời gian khó khăn nhất của HAGL khi tập đoàn này phải ghi nhận những khoản lỗ lớn liên quan đến quá trình xử lý các tài sản xấu và tái cơ cấu các khoản nợ.

Năm 2017, các ngành kinh doanh của bầu Đức ngoài lãnh thổ Việt Nam đứng trước nguy cơ phải chuyển nhượng vì công ty này không còn đủ năng lực vay vốn để đáp ứng dòng vốn lưu động. Dẫu đặt nhiều kỳ vọng vào ngành đường, nhưng áp lực nợ nần buộc bầu Đức phải bán lại công ty HAGL Sugar (Công ty này sở hữu 100% vốn của Công ty TNHH Mía đường Hoàng Anh Attapeu – đơn vị sở hữu nhà máy đường và nông trường mía tại Lào) cho 2 công ty của ông Đặng Văn Thành là Đường Biên Hòa và Thành Thành Công Tây Ninh với giá 1.330 tỷ đồng.

CAO SU

"Bán nhà cũng phải trồng cao su".

Cùng lúc trồng mía đường tại Lào, bầu Đức cũng tìm đến cao su với niềm tin sẽ trở thành cây trồng trụ cột của HAGL. Ông Đức tin tưởng vào cao su tới độ, ngay cả thời gian khó khăn 2012-2015, khi quyết định rời bỏ thị trường bất động sản trong nước, ông Đức cũng tuyên bố "bán nhà cũng phải trồng cao su. Từ năm 2014 trở đi, mỗi năm lợi nhuận của tôi sẽ là 450 triệu USD".

10 năm bão táp của Hoàng Anh Gia Lai: Bỏ bất động sản, tìm về nông nghiệp, từ đỉnh cao huy hoàng tới mấp mé vực thẳm - Ảnh 3.

Công nhân HAGL cạo mủ cao su.

 

Nhưng người tính không bằng trời tính. Giá cao su quốc tế dường như đi ngược hoàn toàn với kỳ vọng của ông chủ HAGL. Khi HAGL bắt đầu dự án trồng cao su, mức giá trên thị trường thế giới là 4.000 - 5.000 USD tấn, giá thành sản xuất chỉ là 1.200 - 1.300 USD. Đến năm 2016, khi nông trường cao su bắt đầu có thể thu hoạch và khai thác, giá cao su thế giới lại ở mức thấp kỷ lục, chỉ 1.650 USD/tấn.

Giai đoạn 2017-2020, dù giá cao su quốc tế đã vài lần biến động tăng nhưng vẫn còn rất xa so với mức đỉnh thời điểm HAGL đầu tư.

Ngoài mía đường và cao su, một loại cây trồng được HAGL đầu tư lớn từ nhiều năm nay là cọ dầu cũng chưa thấy xuất hiện trong danh sách nguồn thu.

XOAY TRỤC SANG CHĂN NUÔI BÒ

Năm 2014, bầu Đức gây bất ngờ khi quyết định nuôi bò số lượng lớn tại Lào. Theo lời ông Đức tuyên bố khi đó, HAGL sẽ nuôi cả bò thịt và bò sữa, riêng bò sữa của tập đoàn này sẽ cho sản lượng trên mỗi con cao gấp đôi những gì TH đang thực hiện. Với việc nắm trong tay đàn bò 200.000 con cả bò thịt và bò sữa, ông Đức tự tin rằng nuôi bò sẽ còn lãi hơn BĐS thời cực thịnh, không giấu tham vọng thu triệu đô từ bò với tiết lộ sẽ chi tới 3.000 tỷ đồng để phát triển các ngành công nghiệp xoay quanh đàn bò.

"Tôi sẽ mở rộng đàn bò vì đây là kênh hiệu quả nhất trong tất cả những ngành tập đoàn từng đầu tư. Nếu nuôi bò tốt sẽ gặt hái siêu lợi nhuận còn hơn cả bất động sản ở thời cực thịnh".

10 năm bão táp của Hoàng Anh Gia Lai: Bỏ bất động sản, tìm về nông nghiệp, từ đỉnh cao huy hoàng tới mấp mé vực thẳm - Ảnh 4.

Ông Đoàn Nguyên Đức giới thiệu về dự án chăn nuôi bò tại Lào.

Bạn nên xem?
Scroll